کاکائو؛ از هدیه خدایان مایا تا محبوبترین ماده اولیه شکلات در جهان
کاکائو تنها ماده اولیه شکلات نیست؛ بلکه محصولی با تاریخی چند هزار ساله، ارزش اقتصادی بسیار بالا و نقش مهم در فرهنگ غذایی جهان است. از نوشیدنی مقدس مایاها تا شکلاتهای مدرن امروزی، کاکائو مسیر طولانی و شگفتانگیزی را طی کرده است. امروزه نیز با رشد تقاضا برای شکلاتهای باکیفیت و محصولات سلامتمحور، این دانه ارزشمند همچنان یکی از مهمترین مواد اولیه صنعت غذا در جهان به شمار میرود.
کمتر ماده غذایی در جهان به اندازه کاکائو توانسته تاریخ، فرهنگ و صنعت غذا را تحت تأثیر قرار دهد. دانههای کاکائو که هزاران سال پیش در جنگلهای آمریکای مرکزی کشف شدند، امروزه ماده اولیه تولید میلیاردها تخته شکلات، نوشیدنیهای کاکائویی، دسرها و محصولات غذایی مختلف هستند.
امروزه شکلات یکی از محبوبترین خوراکیهای دنیا محسوب میشود و صنعت آن سالانه دهها میلیارد دلار گردش مالی دارد؛ اما همه این داستان از میوهای به نام کاکائو (Cocoa) آغاز شد.
در این مقاله با تاریخچه کاکائو، نحوه کشف، فواید، مراحل تولید، بزرگترین تولیدکنندگان جهان، میزان مصرف، درآمد صنعت شکلات و حقایق جالب درباره این ماده ارزشمند آشنا میشویم.
کاکائو چیست؟
کاکائو دانهای است که داخل میوه درخت Theobroma cacao قرار دارد. نام علمی این گیاه Theobroma cacao است که در زبان یونانی به معنی «غذای خدایان» است. از دانههای کاکائو محصولات مختلفی تولید میشود:
- پودر کاکائو
- کره کاکائو
- خمیر کاکائو
- شکلات
- نوشیدنیهای کاکائویی
- انواع دسرها
تاریخچه کاکائو
قدیمیترین شواهد مصرف کاکائو به بیش از ۵ هزار سال پیش در آمریکای جنوبی و مرکزی بازمیگردد. تمدنهای Olmec، Maya civilization و Aztec از نخستین مردمانی بودند که کاکائو را کشت و مصرف کردند. مایاها از کاکائو نوشیدنی تلخی تهیه میکردند که در مراسم مذهبی و سلطنتی استفاده میشد.
چگونه دنیا با کاکائو آشنا شد؟
در قرن شانزدهم، پس از سفرهای Christopher Columbus و سپس Hernán Cortés، دانههای کاکائو به اروپا منتقل شدند. اروپاییها با افزودن شکر و شیر، نوشیدنی تلخ کاکائو را به خوراکی محبوبی تبدیل کردند که بعدها پایه تولید شکلات امروزی شد.
شکلات چگونه تولید میشود؟
مراحل اصلی تولید شکلات عبارتاند از:
- برداشت میوه کاکائو
- خارج کردن دانهها
- تخمیر
- خشک کردن
- برشته کردن
- آسیاب کردن
- استخراج کره کاکائو
- ترکیب با شکر، شیر یا سایر مواد
- قالبگیری
- بستهبندی
انواع شکلات
بر اساس میزان کاکائو، شکلات به چند دسته تقسیم میشود:
- شکلات تلخ
- شکلات شیری
- شکلات سفید
- شکلات روبی (Ruby)
- شکلات بدون شکر
- شکلات وگان
فواید کاکائو
اگر در حد متعادل مصرف شود، کاکائو میتواند فواید زیادی داشته باشد:
- سرشار از آنتیاکسیدان
- کمک به سلامت قلب
- بهبود گردش خون
- افزایش تمرکز
- بهبود خلقوخو
- کاهش استرس
- منبع منیزیم، آهن و پتاسیم
- کمک به عملکرد مغز
آیا شکلات همیشه مفید است؟
خیر. فواید بیشتر مربوط به کاکائوی خالص و شکلاتهای تلخ با درصد کاکائوی بالا است. شکلاتهای شیرین و فرآوریشده معمولاً حاوی مقادیر زیادی شکر و چربی هستند و مصرف بیشازحد آنها میتواند باعث افزایش وزن و مشکلات متابولیکی شود.
بزرگترین تولیدکنندگان کاکائو
بیشترین تولید دانه کاکائو در این کشورها انجام میشود:
- ساحل عاج
- غنا
- اندونزی
- اکوادور
- نیجریه
- کامرون
حدود ۶۰ درصد کاکائوی جهان تنها در ساحل عاج و غنا تولید میشود.
بیشترین مصرف شکلات در جهان
کشورهای اروپایی بیشترین سرانه مصرف شکلات را دارند.
در میان آنها:
- سوئیس
- آلمان
- اتریش
- انگلستان
- بلژیک
جزو بزرگترین مصرفکنندگان شکلات هستند.
ارزش بازار شکلات
صنعت جهانی شکلات یکی از بزرگترین صنایع غذایی جهان است.
طبق برآوردهای سالهای اخیر:
- ارزش بازار جهانی شکلات از ۱۳۰ میلیارد دلار فراتر رفته است.
- انتظار میرود این بازار در سالهای آینده به بیش از ۱۸۰ میلیارد دلار برسد.
- سالانه میلیونها تن شکلات در سراسر جهان تولید میشود.
معروفترین برندهای شکلات جهان
از شناختهشدهترین برندهای شکلات میتوان به این موارد اشاره کرد:
- Ferrero
- Lindt & Sprüngli
- Nestlé
- Mondelez International
- The Hershey Company
- August Storck KG
حقایق جالب درباره کاکائو
- در تمدن آزتک، دانههای کاکائو بهعنوان پول استفاده میشدند.
- هر میوه کاکائو معمولاً بین ۲۰ تا ۵۰ دانه دارد.
- درخت کاکائو فقط در مناطق گرمسیری رشد میکند.
- شکلات سفید، پودر کاکائو ندارد و از کره کاکائو تهیه میشود.
- درخت کاکائو ممکن است بیش از ۵۰ سال عمر کند.
- تولید یک تخته شکلات، نتیجه طی شدن مراحل متعددی از برداشت تا فرآوری دانههای کاکائو است.
